Κανονισμός Εκλογής Πατριαρχείου Αλεξανδρείας 1932
Κανονισμός Εκλογής Πατριαρχείου Αλεξανδρείας 1932
Συλλογή Αρχείων
Περιγραφικά Στοιχεία
| ΤΙΤΛΟΣ | Κανονισμός Εκλογής Πατριαρχείου Αλεξανδρείας 1932 | |
| ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ(ΕΣ) | 1874-1934 | |
| ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ | Ο Πατριάρχης Μελέτιος, ήδη από τον λόγο της ενθρονίσεώς του, διακήρυξε ότι πρώτη του προτεραιότητα ήταν η σύνταξη Κανονισμού εκλογής Πατριάρχη. Σημειώνουμε εδώ ότι μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα η εκλογή του Πατριάρχη γινόταν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, καθώς το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας δεν διέθετε Σύνοδο. Ξεκινά τότε μια περίοδος ταραχών, με τα μέλη της ελληνικής παροικίας να διεκδικούν δυναμικά ενεργό στην πατριαρχική εκλογή (βλ. σχετικά Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, Ιστορία της Εκκλησίας Αλεξανδρείας 62-1934 καθώς και Κ0063, Κ0096). Καθιερώθηκε η συμμετοχή των λαϊκών στην πατριαρχική εκλογή, ενώ ταυτόχρονα το θέμα Κανονισμού εκλογής Πατριάρχη επικυρωμένου από την Αιγυπτιακή κυβέρνηση εκκρεμούσε. Ο Σωφρόνιος (1870-1899) συνέταξε κανονισμό που δεν επικυρώθηκε (1874), ο διάδοχός του Φώτιος (1900-1925) ενώ αποδοκίμασε το σύστημα με το οποίο ο ίδιος εξελέγη δεν ευδόκησε να προχωρήσει το ζήτημα και, τέλος, ο Μελέτιος αποφάσισε να δώσει λύση. Προετοιμάστηκε σχέδιο εκλογής Πατριάρχη με αποκλεισμό των λαϊκών από τη διαδικασία της εκλογής. Ακολούθησε διετής διαμάχη μεταξύ Πατριαρχείου και Ελληνικών Κοινοτητων, με συγκλιση Παγκοινοτικού Συνεδρίου. Τελικά, το 1934 καταρτίστηκε ο τελικός κανονισμός (βλ. Πάνταινος 27/6/1934), ο οποίος επιτρέπει τη συμμετοχή των λαίκών στην ανάδειξη των υποψηφίων, η τελική όμως επιλογή/εκλογή γίνεται από την Ιερά Σύνοδο. Βλ. και Κ0099). | |
| ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ | 1. "Συνοδικαί αποφάσεις επί του τρόπου εκλογής Πατριάρχου". Παράρτημα Πανταίνου (21/7/1932, αρ.29) με τον νέο Κανονισμό εκλογής Πατριάρχη (μόνο από τον κλήρο, με αποκλεισμό του λαού). Συνοδική απόφασις περί εκλογικής διατάξεως (12/6/1933). Παραρτήματα του Πανταίνου (21/6/1934 και 27/6/1934) με το σχέδιο και την τελική δημοσίευση του νέου Κανονισμού. [Προσθήκη στο αρχείο από Μ.Π.: "Περί εκλογής Πατριάρχου Διάταξις Πατριαρχική εν Συνόδω". Πάνταινος, έτος 94, Σεπτ-Οκτ 2002, τευχ. 47. Φωτοτυπία] 2. "Διαμαρτυρίαι Ελληνικών Κοινοτήτων δια την Συνοδικήν Απόφασιν Επί του τρόπου εκλογής Πατριάρχου Αλεξανδρείας. 1932". Ενημερωτική επιστολή της ΕΚΑ (19/7/1932) προς όλες τις Ελληνικές Κοινότητες Αιγύπτου και Σουδάν με θέμα την απόφαση της Ιεράς Συνόδου για την αλλαγή του Κανονισμού εκλογής του Πατριάρχη. Απαντητικές επιστολές από τις Κοινότητες Καΐρου, Φακούς, Ηλιουπόλεως, Τάντας, Ασσουάν, Σουέζ, Δαμαγχούρ, Χελουάν, Ιβραημίας, Χαρτούμ, Ζεϊτούν, Μιτ-Γαμρ, Καφρ-ελ-Ζαγιάτ, Ουάδ Μέδανι, Πορτ σάιντ, Βέγχας, Καντάρας, Μίνα-ελ-Κομχ, Ελ Οβέιδ (Σουδάν), Πορτ Σουδάν και Αντίς Αμπέμπα οι οποίες τάσσονται στο πλευρό της ΕΚΑ. Επισυνάπτονται αντίγραφα των επιστολών διαμαρτυρίας που έστειλάν στον Μελέτιο. Ενημερωτική επιστολή της ΕΚΑ προς όλες τις Κοινότητες Αιγύπτου όπου η εκφράζεται η πρόθεση της ΕΚΑ να απευθυνθεί στο ελληνικό ΥΠΕΞ πριν τη σύγκληση Παγκοινοτικού Συνεδρίου για το ζήτημα. Απαντούν θετικά οι κοινότητες Σιμπίν-ελ-Κομ, Πορτ Σουδάν και Φακούς. 3. "Κανονισμός Περί εκλογής Πατριάρχου του Αγιωτάτου και Αποστολικού Θρόνου Αλεξανδρείας 1874 κατά μήν Σεπτέμβριον". Αντίγραφο (δφο) του κανονισμού που συνέταξε ο Πατριάρχης Σωφρόνιος . 4. "Συνεννόησις από κοινού μετά της Κοινότητος Καΐρου δια την συντόνισιν των ενεργειών έναντι της Συνοδικής Αποφάσεως επί του τρόπου Εκλογής Πατριάρχου Αλεξανδρείας 1932-1933". Αλληλογραφία μεταξύ της ΕΚΑ και της Κοινότητας Καΐρου με θέμα τον συντονισμό των κινήσεών τους στο Πατριαρχικό ζήτημα. 5. "Αλληλογραφία Κοινότητος μετά της Α.Θ.Π. του Πατριάρχου Αλεξανδρείας επί της Συνοδικής αποφάσεως δια τον τρόπον της εκλογής Πατριάρχου Αλεξανδρείας 1932-1933-1934" Αλληλογραφία μεταξύ της ΕΚΑ και του Πατριάρχη για το θέμα του Κανονισμού εκλογής (διαμαρτυρία της ΕΚΑ, προτάσεις και από τα δύο μέρη για από κοινού μελέτη του ζητήματος, ψήφισμα παγκοινοτικού συνεδρίου και απάντηση Μελετίου, παράρτημα Πανταίνου (29 Ιουνίου 1933, αρ.26) με σχόλια επί του παγκοινοτικού συνεδρίου, επιστολή Μελετίου με αιχμές για την αλλαγή του κανονισμού και χαρακτήρα της ΕΚΑ, πρόταση Κοινοτήτων για μεταβολή του σχεδίου του Κανονισμού Ιουλίου 1932 και απάντηση συμβιβαστική του Πατριαρχείου, επιστολή Μελετίου για την δημοσίευση του τελικού Κανονισμού και αποστολή στην ΕΚΑ αντιτύπων για όλες τις Κοινότητες). 6. "Μελέται επί της Συνοδικής αποφάσεως δια τον τρόπον Εκλογής Πατριάρχου: 1.Σημείωμα Πατριάρχου, 2.Κωνστ. Βρυάκου, 3.Νικολ. Βατιμπέλα, 4.Δημ. Θεοδωράκη, 5.Εκλ. Ιστορίας Βαφειάδου, 6.Ραδ. Ραδοπούλου, 7.Μπάνταουι Πασσά, 8.Επιστολή κ. Βατιμπέλα σχετικώς με την συνέντευξίν του μετά του Badawi Pacha, 9.Ανακοίνωσις κ. Κωνστ. Βρυάκου". Σημείωμα (δφο) Πατριάρχη Μελετίου με σχόλια επί των προτάσεων για τον Κανονισμό εκλογής που υπέβαλαν ο νομικός σύμβουλος της κυβέρνησης Μπαντάουι Πασσά και οι Κοινότητες. Σημείωμα (χφο, δφο) του Κωνσταντίνου Βρυάκου (με σχόλια υπέρ συστήματος εκλογής αποκλειστικά από την Ιερά Σύνοδο και αποδοκιμαστικά για την στάση των Κοινοτήτων στο θέμα). Σημείωμα (δφο) Δημητρίου Θεοδωράκη για το θέμα της πατριαρχικής εκλογής (υπέρ της εκλογής από την Ιερά Σύνοδο, προτείνει και εναλλακτική). Σχέδιο (δφο) του νομικού Νικολάου Βατιμπέλα (υπέρ της εκλογής από την Ιερά Σύνοδο). Σημείωμα (χφο, δφο) Κωνσταντίνου Βρυάκου για το "σύστημα πατριαρχικής Εκλογής το οποίον φαίνεται να έχει υπόψιν του ο Μπαντάουι Πασσάς". Σημείωμα Μπαντάουι Πασσά (δφο, γαλλικά). Σημείωμα (δφο) Νικολάου Βατιμπέλα με θέμα τη συνάντηση των Βατιμπέλα, Βρυάκου και Ρούσσου με τον Μπαντάουι Πασσά. Ανακοίνωση Βρυάκου "προς την επιτροπήν της Κοινότητος κατά την συνεδρίαν αυτής της 1ης Νοεμβρίου 1933" με θέμα τις συνομιλίες του, στην Αθήνα, με τον Έλληνα πρωθυπουργό Παναγή Τσαλδάρη και τον υπουργό Εξωτερικών Δημήτριο Μάξιμο τόσο για το θέμα της Πατριαρχικής εκλογής όσο και για την αλλαγή του κανονισμού της ΕΚΑ (ζήτημα ιθαγένειας Κοινοτήτων). 7. "Αλληλογραφία μετά της Ελλ. Πρεσβείας κ' του Γεν. Προξενείου της Ελλάδος εν Αλεξ/α". Αλληλογραφία μεταξύ της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κάιρο (Κλ. Συνδίκας, Β. Δενδραμής) και της ΕΚΑ για το θέμα της τελικής διαμόρφωσης του κανονισμού πατριαρχικής εκλογής και των διαπραγματεύσεων με το Πατριαρχείο (περιέχεται και το τελικό σχέδιο "Διατάξεως περί εκλογής πατριάρχου" που δημοσιεύτηκε στον Πάνταινο). 8. "Υπόμνημα προς την Ελληνικήν Κυβέρνησιν και απάντησις του επί των Εξωτερικών Υπουργού και Έκθεσις κ. Μ. Κ. Σαλβάγου προς την Κοινοτικήν Επιτροπήν". Υπόμνημα (δφο) των προέδρων της ΕΚΑ και της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου (Μικέ Σαλβάγου και Αντωνίου Πεζά, αντίστοιχα) προς τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας σχετικά με το Πατριαρχικό ζήτημα και συνοδευτική επιστολή. Έκθεση (δφο) του Μικέ Σαλβάγου προς την Επιτροπή της Κοινότητας (Μάιος 1933). Επιστολή (δφο, αντίγραφο) του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας, Δημητρίου Μάξιμου, προς την ελληνική πρεσβεία Καΐρου απαντητική στο υπόμνημα των Κοινοτήτων (Μάιος 1933). 9. "Ανακοινωθέντα της Επιτροπής και Συνεντεύξεις Δημοσιογραφικαί". Ανακοίνωση (δφο) "δοθείσα εις τον Τύπον, κατόπιν συνεδρίας Επιτροπής ημερομ. 2/11/32" (πρόκειται για απόσπασμα από τα Πρακτικά της ΕΚΑ) , ανακοινωθέν (δφο) της ΕΚΑ (απόσπαση πρακτικών της ΕΚΑ της 13ης/3/1933 - δημοσιεύτηκε στις 15/3/1933), συνέντευξη (δφο) του Μικέ Σαλβάγου στην εφημερίδα Ταχυδρόμος (20/6/1933). 10. "Γνωμοδότησις Ιω. Ευταξία περί των εν Αιγύπτω Εκκλησιαστικών καθεστώτων 1913 και αι κατά το 1928 γενόμεναι ενέργειαι της Κοινότητος". Δύο τεύχη του περιοδικού Πάνταινος (5/1/1928, αρ.1 και 12/1/1928, αρ.2). Στο πρώτο δημοσιεύεται η γνωμοδότηση του νομικού Ιωάννου Ευταξία (1913) για τα "εν Αιγύπτω νομοκανονικά καθεστώτα" και στο δεύτερο διευκρινιστικό άρθρο με αφορμή τον σάλο που δημιουργήθηκε στους κόλπους της ελληνικής παροικίας εξαιτίας της γνωμοδότησης Ευταξία πάντα σε σχέση με την προγραμματιζόμενη -τότε- σύνταξη κανόνων εκλογής Πατριάρχη. Αντίγραφα (δφα) του άρθρου του Πανταίνου (5/1/1928, αρ.1, γνωμοδότηση Ιωάννου Ευταξία). Απόσπασμα (δφο) "πρακτικών συνεδρίας επιτροπής ημερομηνίας 3 Απριλίου 1928" με θέμα τις ενέργειες της ΕΚΑ μετά τη δημοσίευση της γνωμοδότησης Ευταξία στον Πάνταινο. 'Εντυπο του Αλεξ. Παρώδη με τίτλο "Τα εκ του βερατίου σκιώδη δικαιώματα του Πατριάρχου Φωτίου επί του θρόνου Αλεξανδρείας και τα απαράγραπτα δικαιώματα των Ελλ. Κοινοτήτων επί του Θρόνου και της περιουσίας του" (Αλεξάνδρεια, 1914). | |
| ΘΕΜΑΤΑ | ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΜΕΛΕΤΙΟΣ , ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ , ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΕΚΛΟΓΗ , ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΑ-ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ-ΛΟΓΟΔΟΣΙΕΣ |